Tot mijn laatste snik

Enkele dagen geleden verklaarde Karel De Gucht:

(A)lles wat in de Europese geschiedenis is misgelopen de afgelopen honderd jaar is het gevolg van nationalisme. Dat heeft ons in het verderf gestort.

Normaal gezien ben ik een groot fan van De Gucht. Bovendien ben ikzelf ook gekant tegen het nationalisme. Maar dit keer ben ik het fundamenteel oneens met De Gucht's strijd tegen het nationalisme ("tot mijn laatste snik"). Daar zijn verschillende redenen voor.

Om te beginnen doet De Gucht alsof het nationalisme van vandaag en dat van de N-VA in het bijzonder niet geëvolueerd is sinds de jaren dertig van vorige eeuw. Het nationalisme van nu is nog steeds hetzelfde als het nationalisme dat bijna honderd jaar geleden zo veel miserie heeft veroorzaakt. Sterker nog, het nationalisme is blijkbaar zelfs niet in staat om zich te moderniseren. Dat verwijt slaat nergens op. Het valt moeilijk in te zien waarom een modern hedendaags nationalisme onmogelijk zou zijn. Het is geen voorrecht van liberalen, socialisten en christendemocraten om hun respectievelijke ideologieën, die overigens soms ouder zijn dan het nationalisme, te bestempelen als aangepast aan de noden en eisen van onze huidige samenleving.

Ten tweede maakt De Gucht geen onderscheid tussen wat ik economisch nationalisme en politiek nationalisme zou noemen. Economisch nationalisme is vanzelfsprekend bijzonder problematisch en verwerpelijk, alsook anti-liberaal. Maar voor zover ik kan beoordelen is er van een opmars van het economisch nationalisme (protectionisme) nauwelijks sprake. En voor zover ik kan zien zitten er bij de N-VA (in tegenstelling tot Vlaams Belang overigens) ook weinig politici zie het economisch nationalisme aanhangen. Het economisch nationalisme, kortom, is een stroman.
Het politiek natonalisme daarentegen is helemaal niet verwerpelijk. De opvatting dat volk, staat en natie moeten samenvallen is zelfs perfect verenigbaar met het liberalisme. Voor al die N-VA'ers die nu staan te roepen dat ze altijd al gelijk hebben gehad; niet te snel. Politiek nationalisme is immers óók verenigbaar met socialisme, christendemocratie en zelfs communisme: het hangt er maar van af hoe je de staatshuishouding precies inricht. De proeve van Vlaamse Grondwet bijvoorbeeld waar N-VA zo mee dweept, is allesbehalve liberaal (met zijn erkenning van sociale en economische rechten).

Ten slotte beweert De Gucht dat het politiek Vlaams nationalisme - een onafhankelijk Vlaanderen dus - de economische problemen niet zal oplossen. Dat is waar, maar dat betekent nog niet dat het behoud van België hier een meerwaarde kan betekenen. Ik zie die meerwaarde in elk geval niet. Bovendien zijn de problemen ook niet veroorzaakt door een onafhankelijk Vlaanderen maar wel door Belgisch-Francofone banken zoals Fortis en Dexia.  

Mijn probleem met de N-VA is van heel andere aard. Haar nationalisme is compleet inhoudsloos, wat uiteraard precies de reden is waarom ze compatibel is met alle andere ideologieën. Op zich is dat nog niet problematisch ware het niet dat de N-VA, als puntje bij paaltje komt (en fijntjes geanalyseerd door Dave Sinardet), aan dat inhoudsloos nationalisme de prioriteit geeft. En zo kan het dat N-VA op federaal niveau de regering-Di Rupo bekampt als een socialistische belastingsregering, terwijl ze tegelijk op Vlaams niveau zonder problemen deelneemt aan de linkse regering Peeters, die als een van de eerste maatregelen de jobkorting afschafte. En sinds de N-VA mee bestuurt in vele Vlaamse gemeenten, zijn ook de gemeentebelastingen fel gestegen. Zoals Didier Reynders in 2007 al zei: een regering zonder PS is een staatshervorming op zich. Maar dat is nu net het soort staatshervorming waar N-VA niet van wil weten. Vlaanderen zal onafhankelijk zijn; maar of het nu liberaal is of niet, dat zal N-VA worst wezen.